Lòng tham không xuất hiện khi ta đang thua. Lúc thua, ta sẽ lo sợ, thận trọng, tự nhiên sẽ muốn bảo vệ những gì còn lại.
Lòng tham xuất hiện khi ta đang thắng.
Khi một vị thế đang có lãi và giá di chuyển đúng như kế hoạch, khi mọi tín hiệu đang phát ra cảnh báo bán chốt lời - đó chính xác là lúc một tiếng nói rất nhỏ bắt đầu lên tiếng: "Chờ thêm chút nữa, nó còn lên được, bán bây giờ hơi phí..."
Tiếng nói đó không bao giờ xuất hiện dưới cái tên "tham lam". Nó mang tên "cơ hội đến rồi": xu hướng còn mạnh, thanh khoản vẫn tốt, chưa có tin xấu. Và vì nó hợp lý nên ta nghe theo, khi ấy ta dời điểm chốt lời lên cao hơn hoặc xóa điểm chốt vì "để xem nó đi đến đâu đã."
Vấn đề không phải là sai khi nghĩ cổ phiếu có thể tăng lên thêm. Có thể nó thực sự sẽ tăng lên thêm. Vấn đề là mỗi lần dời mục tiêu vì giá đang có lợi, chúng ta đang thay thế một kế hoạch đã được lập ra lúc tỉnh táo bằng một quyết định được đưa ra giữa lúc cảm xúc lên cao. Và ta sẽ không bao giờ biết lần nào là lần cuối cùng giá di chuyển lên cao nữa - cho đến khi nó sụp đổ.
Tôi đã chứng kiến điều này nhiều lần trong sự nghiệp tư vấn: những khoản lỗ lớn nhất không đến từ việc chọn sai cổ phiếu. Chúng đến từ việc đã chọn đúng, đã có lãi, đặt mục tiêu, nhưng không thực hiện hoá lợi nhuận vì lòng tham đã âm thầm sửa lại kế hoạch giao dịch ngay khi mọi thứ đang thuận lợi nhất.
Một kế hoạch được tôn trọng, dù không hoàn hảo, vẫn tốt hơn rất nhiều so với một kế hoạch bị lòng tham sửa lại mỗi khi thị trường đi đúng hướng. Vì kế hoạch không hoàn hảo vẫn có thể cải thiện qua thời gian - ta biết nó sai ở đâu, sửa và thử lại. Nhưng một kế hoạch bị điều chỉnh giữa chừng bởi cảm xúc thì không có gì để rút kinh nghiệm vì mỗi lần nó sẽ được sửa theo một cách khác, bởi một cảm xúc khác, vào một thời điểm khác.
Lần tới khi chúng ta đang giữ một vị thế có lãi và bắt đầu nghĩ "chờ thêm chút nữa" - hãy dừng lại và hỏi: mình đang làm thoe kế hoạch đã lập từ trước, hay đang nghe theo một tiếng nói của cảm xúc và lòng tham?